Hành trình kiến tạo “thủ phủ” con giống sông nước Đất Mũi

Từ những hộ sản xuất nhỏ lẻ mang tính tự phát ban đầu, nhịp sống tại các làng nghề làm giống thủy sản tại xã Năm Căn hôm nay luôn hối hả và sôi động. Nhờ điều kiện tự nhiên ưu đãi cùng kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ, con giống Năm Căn đã khẳng định được chỗ đứng vững chắc trên thị trường, trở thành mắt xích đầu tiên quyết định sự thành bại của các vụ nuôi thương phẩm. 

Mỗi năm Công ty TNHH Tôm giống Đất Mũi sản xuất khoảng 200 đến 250 triệu con post sú giống.

Toàn xã Năm Căn hiện có 68 cơ sở sản xuất tôm giống và 66 cơ sở ương dèo cua giống đang hoạt động ổn định. Mỗi năm, các đơn vị này cung ứng trọn vẹn 100% nhu cầu cua giống và khoảng 50% nhu cầu tôm giống cho người nuôi trong xã, đồng thời xuất bán quy mô lớn sang các địa phương lân cận. Sức mạnh sản xuất của địa phương gắn liền với sự kiên trì đầu tư, đổi mới tư duy của những nhà làm giống tâm huyết. 

Khởi đầu từ năm 2000 chỉ với hơn 10 bể ương, đến nay Công ty TNHH Tôm giống Đất Mũi đã mở rộng lên khoảng 200 bể. Mỗi năm, cơ sở xuất bán ra thị trường từ 200 đến 250 triệu con post giống. Để đảm bảo sức đề kháng cao cho tôm post, ông Tân ưu tiên lựa chọn nguồn tôm bố mẹ khai thác từ vùng biển xa có độ mặn cao, nuôi dưỡng đến cỡ P15 – P20 nhằm nâng cao tối đa tỷ lệ sống khi thả nuôi. 

Chia sẻ về định hướng phát triển, ông Nguyễn Ngọc Tân, Giám đốc Công ty TNHH Tôm giống Đất Mũi bộc bạch: “Tôi chuyên sản xuất con giống lớn để người dân nuôi đạt tỷ lệ sống cao, tốc độ tăng trưởng nhanh. Mục tiêu chính vẫn là cung ứng nguồn giống chất lượng giúp bà con canh tác đạt hiệu quả cao nhất”.

Ông Nguyễn Ngọc Tân (bên trái) cho biết, công ty chuyên sản xuất con giống lớn để người dân nuôi đạt tỷ lệ sống cao, tốc độ tăng trưởng nhanh.

Nhìn lại chặng đường gắn bó với nghề, ông Nguyễn Đức Trung, Giám đốc Công ty Cổ phần Giống thủy sản Sú Chân đỏ TCM đúc kết: “Qua thời gian hoạt động tại HTX Đồng Khởi, tôi rút ra kinh nghiệm rằng muốn xây dựng thương hiệu uy tín thì phải bắt đầu từ chất lượng tôm bố mẹ và tôm giống. Khi quản lý chặt chẽ khâu đầu vào, sản phẩm đầu ra đưa đến tay bà con mới thực sự chất lượng”.

 Nghị quyết 35 - Tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng và kỹ thuật

 Mặc dù đạt được những tiến bộ vượt bậc, ngành sản xuất giống thủy sản tại Năm Căn vẫn đối mặt với không ít thách thức như rủi ro lây lan mầm bệnh nguy hiểm (như bệnh TPD), chi phí vật tư đầu vào tăng cao và bài toán tiếp cận các nguồn vốn luân chuyển. Đứng trước yêu cầu tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và thích ứng với biến đổi khí hậu, HĐND tỉnh Cà Mau đã ban hành Nghị quyết số 35 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026) quy định nội dung và mức chi ngân sách địa phương cho phát triển sản xuất giống đến năm 2030. 

Ngoài con giống, công ty Cổ phần Giống thủy sản sú chân đỏ TCM còn trưng bày một số sản phẩm phục vụ nuôi thủy sản nhằm hướng dẫn, giới thiệu để người nuôi tôm đạt hiệu quả.

Nghị quyết được thiết kế đồng bộ với Quyết định 703 của Chính phủ về Chương trình phát triển nghiên cứu, sản xuất giống giai đoạn 2021 – 2030, tập trung hỗ trợ toàn diện các khâu tiện ích trong chuỗi sản xuất con giống. Trước hết, việc hỗ trợ 100% kinh phí nhập nội các dòng tôm giống mới trong nước chưa có, đặc biệt là tôm thẻ chân trắng, sẽ giúp các cơ sở chủ động nguồn giống chất lượng, giảm phụ thuộc bên ngoài, tiết kiệm chi phí vận chuyển và hạn chế rủi ro lây lan mầm bệnh. 

Bên cạnh đó, chính sách hỗ trợ 100% chi phí kiểm soát chất lượng, kiểm dịch và xét nghiệm virus sẽ tạo nên “lá chắn” vững chắc, ngăn ngừa dịch bệnh bùng phát ngay từ khâu con giống. Ngoài ra, việc hỗ trợ 50% chi phí sản xuất tiếp thêm nguồn lực tài chính quan trọng để các cơ sở mạnh dạn đầu tư công nghệ, nâng cao sản lượng, đáp ứng nhu cầu tại chỗ và cung ứng cho các vùng lân cận. Sự hỗ trợ về vật tư cùng các chương trình đào tạo, tập huấn kỹ thuật tiên tiến cũng sẽ giúp lực lượng sản xuất nắm vững công nghệ mới, nâng cao tỷ lệ sống của con giống, tạo tiền đề cho các vụ nuôi thương phẩm đạt năng suất cao.

Là người trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất con giống, ông Nguyễn Đức Trung mong muốn chính sách mới sẽ tập trung mạnh mẽ hơn vào khâu chuyển giao công nghệ. Ông Trung trăn trở: “Thời gian qua, các cơ quan ban, ngành hỗ trợ rất nhiều về công tác tập huấn cho các cơ sở sản xuất, tuy nhiên hiệu quả chưa cao. Chúng tôi đề xuất cần đẩy mạnh hơn nữa việc đưa khoa học công nghệ tiên tiến đến cho bà con nuôi tôm cũng như các cơ sở sản xuất con giống”.

Hệ thống bể ương hiện đại của Công ty Cổ phần Giống thuỷ sản Sú Chân đỏ TCM phục vụ sản xuất con giống.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, nguồn vốn lưu động để nâng cao chất lượng vật tư đầu vào cũng là bài toán thiết thực của các doanh nghiệp. Bày tỏ về mong mỏi này, ông Nguyễn Ngọc Tân nhấn mạnh: “Thời gian qua cũng có cán bộ nuôi trồng thủy sản của tỉnh xuống tập huấn nhiều lần để quản lý quy trình men vi sinh, men sinh học nhằm tạo ra con giống chất lượng hơn. Tuy nhiên, sản xuất cũng rất cần đồng vốn để luân phiên phục vụ. Rất mong thời gian tới địa phương hỗ trợ nguồn vốn này, vì có vốn hỗ trợ thì chúng tôi sẽ sử dụng thức ăn cao cấp hơn, từ đó sản xuất ra con giống chất lượng hơn”.

Khát vọng bứt phá và mục tiêu liên kết bền vững

Điểm sáng tại Năm Căn không chỉ nằm ở quy mô sản xuất của từng doanh nghiệp mà còn ở tư duy liên kết chuỗi giá trị. Nhận thức rõ tầm quan trọng của nguồn giống sạch bệnh đối với sự thành bại của vụ nuôi, thời gian qua, UBND xã Năm Căn cùng các ngành chuyên môn đã tăng cường quản lý, hướng dẫn các cơ sở tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn sinh học. Từ kinh nghiệm thực tiễn, người dân đã chủ động liên kết thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp sản xuất giống. Việc liên kết không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn tạo dựng thương hiệu con giống chất lượng cao, uy tín trên thị trường. 

Các cơ sở sản xuất con giống tại Năm Căn chú trọng kiểm soát chất lượng và thực hiện quy trình an toàn sinh học.

Đánh giá về vai trò đồng hành của chính quyền địa phương, ông Phạm Trường Giang, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch UBND xã Năm Căn cho biết: “Thời gian qua, địa phương rất quan tâm đến phát triển sản xuất, đặc biệt là giống thủy sản. Qua đó, xã đã hỗ trợ tập huấn, chuyển giao và ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật, từng bước nâng cao chất lượng và mở rộng quy mô sản xuất cho bà con”.

Đón đầu làn gió mới từ chính sách cấp tỉnh, ông Phạm Trường Giang khẳng định thêm: “Tôi cho rằng Nghị quyết số 35 của HĐND tỉnh sẽ tạo điều kiện và là động lực giúp các tổ hợp tác, hợp tác xã và người dân phát triển trong thời gian tới. Tôi tin rằng với nguồn hỗ trợ này, người dân sẽ từng bước mở rộng cơ sở, có nguồn vốn đầu tư nâng cao chất lượng con giống và quy mô sản xuất; đáp ứng nhu cầu cung ứng con giống cho địa phương cùng các vùng lân cận, góp phần tăng thu nhập và phát triển kinh tế - xã hội địa phương”.

Nghị quyết 35 của HĐND tỉnh ra đời sẽ là đòn bẩy quan trọng để Năm Căn tiếp tục khẳng định và nâng tầm thương hiệu con giống thủy sản Đất Mũi.

Để Nghị quyết số 35 nhanh chóng đi vào cuộc sống, ngày 20/7 vừa qua, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành Quyết định số 163 quy định cụ thể các tiêu chí dự án phát triển sản xuất giống nông nghiệp được thụ hưởng chính sách. Đồng thời, giao Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường tổ chức triển khai thực hiện. 

 Sự chủ động đổi mới, chú trọng chất lượng của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất cùng sự đồng hành sát sao từ chính quyền địa phương đang tạo nên nền móng vững chắc cho nghề làm giống thủy sản tại Năm Căn. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao, nâng cao thu nhập cho người dân, đây còn là đòn bẩy quan trọng để Năm Căn tiếp tục khẳng định và nâng tầm thương hiệu con giống thủy sản Đất Mũi, đồng hành bền vững cùng những vụ mùa bội thu của bà con vùng sông nước./.